teoria - Maritxu Berritxu

http://www.elkamaleon.net16.net
ORDUA
A) Zer ordu da?
•
Adibidez
¿Qué hora es? Son las siete y media. Zer ordu da? Zazpi t’erdiak dira.
HORA
MINUTOS
-ak
-ak
-ak
-eta bost
-ak
-ak
-ak
-eta laurdenak
-
-Ø
gutxiago
-ak
-eta hamar
-eta hogei
-ak
-ak
-eta hogeitabost
-ak
-ak
-Ø
-eta erdiak
La hora, se compone de dos partes, la hora y los minutos. Lo vemos en el gráfico: Hay
que tener en cuenta una cosa, en y cuarto y en y media, el artículo va al final, porque ese
y cuarto y esa y media, son horas, no minutos. El número que indica la hora, no llevaría
artículo. Lo podemos ver en el siguiente cuadro de ejemplos, en los que están
marcados en azul (*).
Salvo las 3:00 y las
4:00 el resto se
escribe sin la R, por
analogía con los
números.
1:00
2:00
3:00
4:00
5:00
6:00
7:00
8:00
9:00
10:00
11:00
12:00
ordu bata
ordu biak
hiruRak
lauRak
bostak
seiak
zazpiak
zortziak
bederatziak
hamarrak
hamaikak
hamabiak
1:05
2:10
3:15
Ordu bata eta bost
Ordu biak eta hamar
Hiru_ eta laurdenAK (*)
Hirurak eta laurden (*)
4:20 Laurak eta hogei
5:25 Bostak eta hogeitabost
6:30 Sei_ eta erdiAK (*)
7:35 Zazpiak hogeita bost gutxi(ago)
8:40 Zortziak hogei gutxi(ago)
9:45 Bederatziak laurden gutxi(ago)
10:50 Hamarrak hamar gutxi(ago)
11:55 Hamaikak bost gutxi(ago)
A.1. Oharrak
a) En algunas zonas, se emplea seirak, zazpirak, etab por analogía con hirurak y laurak.
En cualquier caso, deberán escribirse sin R, sino, está MAL.
[Lo mismo ocurre en los números, con las centenas, es un truki para acordarse]
b) En algunas zonas de usa –AK eta (laurden / laurdenak) por analogía con el
resto. Ambas formas son correctas. (*)
c) Euskaltzaindia, recomienda decir ordu batA, pero por analogía con el resto de las
formas, se suele decir también ordu batAK.
http://www.elkamaleon.net16.net
ORDUA
B) Zer ordutan?
Veamos un cuadro de ejemplos con todas las horas. Hay que tener en cuenta que como
la hora forma una unidad indivisible, los sufijos, se añaden al final.
1:00
2:00
3:00
4:00
5:00
6:00
7:00
8:00
9:00
10:00
11:00
12:00
•
ordu batean
ordu bietan
hiruretan
lauretan
bostetan
seietan
zazpietan
zortzietan
bederatzietan
hamarretan
hamaiketan
hamabietan
1:05
2:10
3:15
4:20
5:25
6:30
7:35
8:40
9:45
10:50
11:55
Ordu bata eta bostean
Ordu biak eta hamarrean
Hiru_ eta laurdenetan
Laurak eta hogeian
Bostak eta hogeitabostean
Sei_ eta erdietan
Zazpiak hogeita bost gutxi(ago)tan
Zortziak hogei gutxi(ago)tan
Bederatziak laurden gutxi(ago)tan
Hamarrak hamar gutxi(ago)tan
Hamaikak bost gutxi(ago)tan
Adibidez
¿A qué hora vendrás? A las siete y media.
Zer ordutan etorriko zara? Zazpi t’erdietan.
Saldremos a las siete de la mañana.
Goizeko zazpietan irtengo gara.
C) Zer ordutatik?
Veamos un cuadro de ejemplos con todas las horas. Hay que tener en cuenta que como
la hora forma una unidad indivisible, los sufijos, se añaden al final.
1:00
2:00
3:00
4:00
5:00
6:00
7:00
8:00
9:00
10:00
11:00
12:00
•
ordu batetik
ordu bietatik
hiruretatik
lauretatik
bostetatik
seietatik
zazpietatik
zortzietatik
bederatzietatik
hamarretatik
hamaiketatik
hamabietatik
1:05
2:10
3:15
4:20
5:25
6:30
7:35
8:40
9:45
10:50
11:55
Ordu bata eta bostetik
Ordu biak eta hamarretik
Hiru_ eta laurdenetatik
Laurak eta hogeitik
Bostak eta hogeitabostetik
Sei_ eta erdietatik
Zazpiak hogeita bost gutxi(ago)tatik
Zortziak hogei gutxi(ago)tatik
Bederatziak laurden gutxi(ago)tatik
Hamarrak hamar gutxi(ago)tatik
Hamaikak bost gutxi(ago)tatik
Adibidez
¿Desde qué hora estás aquí? Desde las siete y media.
Zer ordutatik zaude hemen? Zazpi t’erdietatik.
http://www.elkamaleon.net16.net
ORDUA
D) Zer ordutara?
Veamos un cuadro de ejemplos con todas las horas. Hay que tener en cuenta que como
la hora forma una unidad indivisible, los sufijos, se añaden al final.
1:00
2:00
3:00
4:00
5:00
6:00
7:00
8:00
9:00
10:00
11:00
12:00
•
ordu batera
ordu bietara
hiruretara
lauretara
bostetara
seietara
zazpietara
zortzietara
bederatzietara
hamarretara
hamaiketara
hamabietara
1:05
2:10
3:15
4:20
5:25
6:30
7:35
8:40
9:45
10:50
11:55
Ordu bata eta bostera
Ordu biak eta hamarrera
Hiru_ eta laurdenetara
Laurak eta hogeira
Bostak eta hogeitabostera
Sei_ eta erdietara
Zazpiak hogeita bost gutxi(ago)tara
Zortziak hogei gutxi(ago)tara
Bederatziak laurden gutxi(ago)tara
Hamarrak hamar gutxi(ago)tara
Hamaikak bost gutxi(ago)tara
Adibidez
¿Hasta qué hora estás aquí? Hasta las siete y media.
Zer ordutara zaude hemen? Zazpi t’erdietara.
E) Zer ordutako?
Veamos un cuadro de ejemplos con todas las horas. Hay que tener en cuenta que como
la hora forma una unidad indivisible, los sufijos, se añaden al final.
1:00
2:00
3:00
4:00
5:00
6:00
7:00
8:00
9:00
10:00
11:00
12:00
•
ordu bateko
ordu bietako
hiruretako
lauretako
bostetako
seietako
zazpietako
zortzietako
bederatzietako
hamarretako
hamaiketako
hamabietako
1:05
2:10
3:15
4:20
5:25
6:30
7:35
8:40
9:45
10:50
11:55
Ordu bata eta bosteko
Ordu biak eta hamarreko
Hiru_ eta laurdenetako
Laurak eta hogeiko
Bostak eta hogeitabosteko
Sei_ eta erdietako
Zazpiak hogeita bost gutxi(ago)tako
Zortziak hogei gutxi(ago)tako
Bederatziak laurden gutxi(ago)tako
Hamarrak hamar gutxi(ago)tako
Hamaikak bost gutxi(ago)tako
Adibidez
¿Qué tren has cogido? El tren de las siete y diez.
Zer ordutako trena hartu duzu? Zazpiak eta hamarreko trena.
http://www.elkamaleon.net16.net
ORDUA
F) Zer ordutarako?
Veamos un cuadro de ejemplos con todas las horas. Hay que tener en cuenta que como
la hora forma una unidad indivisible, los sufijos, se añaden al final.
1:00
2:00
3:00
4:00
5:00
6:00
7:00
8:00
9:00
10:00
11:00
12:00
•
ordu baterako
ordu bietarako
hiruretarako
lauretarako
bostetarako
seietarako
zazpietarako
zortzietarako
bederatzietarako
hamarretarako
hamaiketarako
hamabietarako
1:05
2:10
3:15
4:20
5:25
6:30
7:35
8:40
9:45
10:50
11:55
Ordu bata eta bosterako
Ordu biak eta hamarrerako
Hiru_ eta laurdenetarako
Laurak eta hogeirako
Bostak eta hogeitabosterako
Sei_ eta erdietarako
Zazpiak hogeita bost gutxi(ago)tarako
Zortziak hogei gutxi(ago)tarako
Bederatziak laurden gutxi(ago)tarako
Hamarrak hamar gutxi(ago)tarako
Hamaikak bost gutxi(ago)tarako
Adibidez
¿Para qué hora vendrás? Para las cuatro y media.
Zer ordutarako etorriko zara? Lau t’erdietarako.
F) Zer ordutara arte?
Aquí, se admiten dos formas. Vamos a verlo con un ejemplo.
•
Adibidez
He esperado hasta las dos. Ordu biak arte (ordubietara arte) itxaron dut.
G) Expresiones
G.1. Horas en punto
•
Adibidez
Tenemos que estar allí a las siete en punto.
Zazpi-zazpietan egon behar dugu han.
G.2. Horas pasadas
•
Adibidez
Son las tres pasadas. Hirurak jota dira.
G.3. “A punto de dar”
•
Adibidez
Van a dar las tres. Hirurak jotzeko daude.
http://www.elkamaleon.net16.net
ORDUA
G.4. “Alrededor de”
•
Adibidez
Son alrededor de las siete y media. Zazpi t’erdiak inguru dira.
G.5. “Hacia las”
•
Adibidez
Vendremos hacia las cuatro. Laurak aldera pasatuko gara.
H) Sistema digital
•
Adibidez
5:45
Sistema común: Goizeko seiak laurden gutxiago.
Sistema digital: Bostak eta berrogeita bost.
13:23
Sistema común: Arratsaldeko ordu bata eta hogeitahiru.
Sistema digital: Hamairu eta hogeitahiru.
I) Cuadro resumen
Vamos a hacer un cuadro-resumen de todas esta txapilla… :-)
Zer
ordutan?
Zer
ordutatik?
:00
:05
:10
:15
:20
:25
:30
-ETAN
-ean
-ean
-ETAN
-an
-ean
-ETAN
-ETATIK
-etik
-etik
-ETATIK
-tik
-etik
-ETATIK
:35
:40
:45
:50
:55
- TAN
-TATIK
Zer ordutara?
Zer ordutako?
Zer ordutarako?
-ETARA
-era
-era
-ETARA
-ra
-era
-ETARA
-ETAKO
-eko
-eko
-ETAKO
-ko
-eko
-ETAKO
-ETARAKO
-erako
-erako
-ETARAKO
-rako
-erako
-ETARAKO
-TARA
-TAKO
-TARAKO
Por último, aquí os dejo en enlace a la norma de Euskaltzaindia, por si queréis aclarar
algún punto: http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0035.pdf